De Veranderende Stad, geschiedenis van de sanitatie

Datum Tijd
dinsdag 3 juli 2018 20:00 - 22:00

– een lezing door Roos van Oosten
– toegang gratis
– locatie: De Dam, Wilhelminaweg 79, 3441  XB Woerden

(Bakstenen beerput met koepel, opgegraven
in Haarlem (1990) in de Jacobijnestraat.
Foto: Jos Fielmich.)

Archeologisch onderzoek van de afgelopen decennia in historische binnensteden, bijvoorbeeld in Leiden en in Haarlem, heeft aangetoond dat praktisch elk middeleeuws huis over een beerput beschikte. Leiden en Haarlem transformeerden omstreeks 1600 razendsnel van een bescheiden middeleeuws stadje in metropolen. In Leiden werden huizen op grote schaal voorzien van bakstenen riolen. In plaats van opslag van menselijke fecaliën in ‘ouderwetse’ beerputten, loosden de riolen de menselijke fecaliën rechtstreeks in de gracht. Een huiseigenaar spaarde zo op korte termijn de kosten uit van het laten legen van de beerput door nachtwerkers of secreetreinigers. Maar of de overstap van beerput naar riool voor de stedelijke gemeenschap als geheel zo gunstig was, is twijfelachtig. Terwijl in Leiden beerputten werden verruild voor riolen, handhaafde Haarlem de beerput.

Het stadsbestuur vaardigde juist gedetailleerde ordonnanties uit over hoe secreetreinigers te werk dienden te gaan. In de voordracht zal stil gestaan worden bij de achtergrond van dit opmerkelijke verschil. Er zal bovendien voorzichtig nagegaan worden of er in Woerden aanwijzingen zijn voor een Leids dan wel een Haarlems patroon. Roos van Oosten is universitair docent Stadsarcheologie (Middeleeuwen en Vroeg Moderne tijd) aan de Universiteit Leiden. Ze doet onderzoek naar de geschiedenis van sanitatie en drinkwater. Ze schreef “De stad, het vuil en de beerput”.