Beknopte geschiedenis van Harmelense bruggen

Kleinjansbrug
bruggen1
Deze betonnen brug overspant de Leidse Rijn aan de Noordzijde van de spoorlijn Utrecht/Woerden en is in 2002 gebouwd ter vervanging van de brug die vanwege de spoorverdubbeling moest wijken. De gesloopte Kleinjansbrug werd na de 2e wereldoorlog gebouwd en vormde de verbinding tussen Breeveld en de Leidsestraatweg.

brugkleinjanoud1

Overigens heeft de nieuwe- en de in 2002 gesloopte brug illustere voorgangers gekend. In 1649 is er al sprake van een Cleijn Jans brugge, vanuit die tijd is een bestek en aanbesteding bekend voor de bouw van een nieuwe brug ter vervanging van een nog oudere brug.

brugkleinjanoud2

Deze vormde toen ook al een verbinding tussen “Brevelt en Geestdorp” voor het bereikbaar maken van een hofstede eigendom van de “coopman Jan Pieterszoon Delft genaemt Rijneveltsdam”. Ook deze brug, die vermoedelijk in het spoortracé aan de zuidzijde van de huidige spoorlijn was gesitueerd, heeft in de 19e eeuw plaats moeten maken en is toen naar de noordzijde verplaatst.

Over de oorsprong van de naam van deze brug bestaat geen duidelijkheid.

Putcopbrug
bruggen2In 2002 heeft de Nederlandse Spoorwegen vanwege de verdubbeling van twee naar vier spoorlijnen een gecombineerd kunstwerk aangelegd. Dit viaduct omvat een onderdoorgang voor fietsers van Breeveld/Haanwijk en Harmelen/Geestdorp vice versa. Een fietsbrug parallel aan de spoorbaan over de Leidse Rijn, een autoweg (onder het spoor) en de waterloop van de Leidse Rijn met een vrije doorvaart (hoogte beperkt) heeft een betere verkeersafwikkeling mogelijk gemaakt.

Hofbrug
bruggen3Deze brug is in 2004 over de Leidse Rijn gebouwd en zal te zijner tijd een schakel vormen in de rondweg om het doorgaande verkeer van Harmelen te ontlasten.

 

 

 

De Kwakel
bruggen4De kwakel of quakelbrugge is volgens het Middelnederlands handwoordenboek een smal en hoog trapbruggetje. Het diende vooral om voetgangers zoals schoolkinderen een gemakkelijke overgang van zuid naar noord te geven.

brugkwakeloud

Deze titel is heel toepasselijk voor deze in gewapend beton als een monoliet gebouwde constructie. In 1925 is deze brug door aannemer J.W. Bronwasser uit Breukelen voor een bedrag van ƒ 1.500,00 gebouwd. De brug is in 2001 tot gemeentelijk monument verheven.

 

 

 

Ophaalbrug bij het Pompersplein
bruggen5
Deze houten ophaalbrug, die in 1984 is gebouwd, is door passerende pleziervaartuigen etc. zelf te bedienen. Nadat Harmelen in het 3e kwart van de 20e eeuw aan de zuidzijde behoorlijk werd uitgebreid en de Kwakelbrug niet de meest ideale verbinding vormde heeft het toenmalige gemeentebestuur besloten een nieuwe voetbrug over de rivier aan te leggen.

Door sloop van woningen nabij de Roggemiksteeg is er ruimte voor het realiseren van de brug gekomen en gelijktijdig het Pompersplein ontstaan.

Brug in de Dorpsstraat
bruggen7bruggen8

 

 

 

 

De Dorpsbrug of Steenenbrug (vóór 1900) vormde van oorsprong de verbinding over de Oude Rijn, die eeuwen lang de belangrijkste schakel tussen Utrecht en Woerden. Hij bestond uit een in metselwerk uitgevoerde overkluisde brug met gietijzeren leuningen. In een later stadium is op de beide landhoofden een stalen brug gelegd om het toenemende verkeer het hoofd te kunnen bieden.

In 1980 bleek de brug niet opgewassen tegen vooral de zwaardere voertuigen van 2000kg of meer, derhalve is toen besloten om het brugdek te vervangen.

brugouddorpsbrugdorpsoud2brugdorpsoud3

 

Molenbrug
bruggen9Rond 1960 is deze ophaalbrug gebouwd ter vervanging van de sluis met brug bij de Heldam.

De Heldam vormde de scheiding tussen de afwateringsgebieden van de waterschappen Bijleveld en Heycop. Deze dam in de Rijn stond aanvankelijk bekend als de Basterddam.

In 1643 gaf het Hoogheemraadschap Amstelland toestemming aan het waterschap Heycop om de Heldam tot sluis te maken.

brugheldamoud

De aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal maakte het in 1959 mogelijk de afvoerrichting van het water van de Bijleveld en Heycop te wijzigen. Dit ging gepaard met de opheffing van de sluis en de daarbij behorende bruggen.

Om de bereikbaarheid van de Harmelerwaard te bevorderen, immers de bewoners van de polder Bijleveld moesten gebruik maken van de Heldambrug of van een vlet die alleen op zon- en feestdagen de verbinding tussen de polder Bijleveld en Harmelen vormde, heeft het bestuur besloten om de Molenbrug te bouwen.

Samenstelling: Gerard den Engelsman
mei 2005

Bronnen:

  • krantenartikelen
  • diverse auteurs van artikelen over de plaatselijke geschiedenis